Podstawy

Jak przechowywać motki, aby nie traciły jakości?

Znasz to uczucie? W przypływie twórczego uniesienia nurkujesz w czeluściach swojej szafy, komody czy tego specjalnego pudła pod łóżkiem, szukając idealnego motka na nowy projekt. W głowie masz już wizję cudownego swetra, mięciutkiego szala albo uroczej czapki. Wyciągasz dłoń, Twoje palce muskają znajomą fakturę i… coś jest nie tak. Zamiast sprężystej, pachnącej wełny wyciągasz zbity, zakurzony kłębek, którego kolor jakby wyblakł, a nitka straciła całą swoją puszystość. Albo, co gorsza, znajdujesz go w towarzystwie podejrzanych małych dziurek. Serce na moment zamiera, a cała radość tworzenia ulatuje jak para z gorącej herbaty. To scenariusz, którego każda z nas, zakochana w miękkości włóczek, chciałaby uniknąć. Nasz zapas motków – ten słynny, czasem legendarny „stash” – to nie jest zwykły zbiór materiałów. To kolekcja marzeń, obietnica przyszłych projektów i zapis naszych twórczych porywów serca. Jak więc traktować te skarby, by odwdzięczyły nam się pięknem przez długie lata?

Zadbaj o swoje włóczkowe skarby z miłością

Zanim w ogóle przejdziemy do pudełek, szaf i woreczków, zatrzymajmy się na chwilę przy samej filozofii posiadania włóczki. To nie są rolki papieru toaletowego, które można rzucić byle gdzie w piwnicy. Każdy motek, który przynosisz do domu, to mała inwestycja. Inwestycja nie tylko pieniędzy, ale przede wszystkim emocji. Pomyśl o tym. Pamiętasz ten moment, kiedy zobaczyłaś tę konkretną, ręcznie farbowaną alpakę z jedwabiem? Jak jej kolory zdawały się tańczyć w świetle sklepowej lampy, a Ty już wiedziałaś, że musi być Twoja, nawet jeśli nie miałaś na nią żadnego konkretnego planu. To właśnie ta miłość od pierwszego wejrzenia sprawia, a przynajmniej powinna sprawiać, że chcemy o nasze włóczki dbać z największą czułością. Traktowanie ich z szacunkiem to pierwszy krok do zachowania ich nieskazitelnej jakości.

Każde włókno ma swoją duszę i swoje potrzeby. Wełna, na przykład, jest jak oddychający, żywy organizm. Potrzebuje cyrkulacji powietrza, nie znosi wilgoci i jest przysmakiem dla moli. Jeśli zamkniesz ją w szczelnym, plastikowym worku na rok, po otwarciu może pachnieć stęchlizną, a jej włókna będą zbite i pozbawione naturalnej sprężystości. Bawełna z kolei jest bardziej odporna, ale długo trzymana w pełnym słońcu straci intensywność koloru, stając się smutnym cieniem samej siebie. A jedwab? To arystokrata wśród włókien. Delikatny, wrażliwy na tarcie i załamania, wymaga specjalnego traktowania. Zrozumienie natury tego, co trzymasz w rękach, jest absolutnie kluczowe. To trochę jak z pielęgnacją roślin – nie podlejesz kaktusa tak samo jak paprotki, prawda?

Miałam kiedyś taką sytuację. Kupiłam na festiwalu dziewiarskim absolutnie zjawiskowe, ręcznie farbowane merino. Miało odcienie burzowego nieba i było tak miękkie, że mogłabym się w nim tarzać godzinami. Wróciłam do domu, rzuciłam siatkę z zakupami w kąt pracowni, z zamiarem zajęcia się tym „później”. Oczywiście, jak to bywa, „później” zamieniło się w „kilka miesięcy później”. Kiedy w końcu odkopałam ten motek, był wciśnięty między inne rzeczy, lekko zgnieciony i pokryty cienką warstwą kurzu. Niby nic strasznego, ale cała magia gdzieś uleciała. Stracił tę swoją cudowną puszystość i sprężystość. Musiałam poświęcić sporo czasu, żeby go „odświeżyć” i przywrócić do życia, a i tak czułam, że to już nie to samo. To była dla mnie bolesna, ale cenna lekcja – dbanie o włóczkę zaczyna się w momencie, gdy przekracza próg naszego domu.

Warto też pomyśleć o swoim zapasie włóczek jako o bibliotece albo galerii sztuki. Każdy motek to osobna historia, osobny potencjał. Czy trzymałabyś cenną książkę na wilgotnym parapecie albo powiesiła obraz w miejscu, gdzie non stop pada na niego ostre słońce? No właśnie. Twoje włóczki zasługują na swój własny, bezpieczny azyl. To nie musi być od razu osobny pokój (chociaż, pomarzyć zawsze można!), ale przemyślane miejsce, w którym będą mogły spokojnie czekać na swoją kolej, nie tracąc przy tym nic ze swoich cudownych właściwości. To wyraz szacunku nie tylko dla samego materiału, ale też dla pracy osoby, która go stworzyła, i dla Twojej własnej, przyszłej pracy, którą włożysz w projekt.

Podejście do przechowywania włóczki to tak naprawdę odzwierciedlenie naszego podejścia do całego procesu twórczego. Jeśli podchodzimy do niego z troską i uwagą na każdym etapie, począwszy od dbania o materiały, to efekt końcowy zawsze będzie lepszy. Piękny, zadbany motek to czysta przyjemność już na starcie. Nie ma nic gorszego niż zaczynanie projektu od walki ze splątaną, zakurzoną nitką. To wysysa całą kreatywną energię. Kiedy natomiast sięgasz po motek, który jest idealnie zachowany, miękki, pachnący i gotowy do pracy, cały proces staje się relaksującym rytuałem, a nie frustrującą przeprawą.

Znajdź dla nich idealny, przytulny kącik

Wybór odpowiedniego miejsca do przechowywania włóczki jest absolutnie fundamentalny. To tak, jakbyś szukała idealnego domu dla swoich małych, wełnianych przyjaciół. Najwięksi wrogowie Twoich motków to ekstremalne temperatury, wilgoć i bezpośrednie światło słoneczne. Dlatego piwnica, strych czy garaż to zazwyczaj najgorsze z możliwych opcji. W piwnicy często panuje wilgoć, która jest wręcz zaproszeniem dla pleśni. Wyobrażasz sobie ten zapach stęchlizny, który wgryza się we włókna wełny? Niemożliwy do usunięcia! Z kolei na strychu latem panuje upał jak w piekarniku, a zimą mróz. Takie wahania temperatur sprawiają, że naturalne włókna stają się kruche i tracą swoją elastyczność.

Idealne miejsce dla Twoich włóczkowych skarbów to suche, chłodne i ciemne pomieszczenie o stabilnej temperaturze. Najczęściej będzie to po prostu szafa w sypialni, komoda w salonie albo dedykowany regał w Twoim kąciku do rękodzieła. Ważne, żeby to miejsce nie było narażone na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które bezlitośnie kradną kolor, ani nie znajdowało się tuż przy kaloryferze, który wysusza powietrze i same włókna. Pamiętam, jak kiedyś trzymałam kosz z bawełnianymi motkami przy oknie w salonie. Wyglądało to pięknie, taka kolorowa dekoracja. Po kilku miesiącach, kiedy chciałam użyć jednego z motków z wierzchu, okazało się, że jego zewnętrzna warstwa jest o kilka tonów jaśniejsza niż środek. Wyglądał jak cieniowany, ale niestety nie w ten artystyczny sposób.

Kolejna niezwykle ważna kwestia to cyrkulacja powietrza. Naturalne włókna, takie jak wełna, alpaka czy kaszmir, muszą oddychać. Dlatego unikanie szczelnych, plastikowych pojemników jest jedną z najważniejszych zasad długoterminowego przechowywania. Owszem, worki próżniowe mogą wydawać się kuszące, bo oszczędzają mnóstwo miejsca, ale na dłuższą metę mogą zniszczyć strukturę włókna, zgniatając je i pozbawiając puszystości. Jeśli już musisz użyć plastiku, wybieraj pojemniki z niewielkimi otworami wentylacyjnymi. O wiele lepszym rozwiązaniem są jednak materiałowe torby, płócienne worki, wiklinowe kosze (wyłożone w środku tkaniną, żeby włóczka się nie zaciągała) albo po prostu półki w szafie.

Moja przyjaciółka przechowuje swoje najcenniejsze, ręcznie farbowane motki w starej, drewnianej komodzie po babci. Szuflady wyłożyła pachnącym papierem, a w każdej umieściła mały, lawendowy woreczek. Kiedy otwiera te szuflady, unosi się z nich nie tylko piękny zapach, ale też aura jakiejś niezwykłej celebracji. To nie jest zwykłe przechowywanie, to jest prawdziwy rytuał. Jej włóczki są bezpieczne, mogą oddychać i są chronione przed światłem. Zawsze, kiedy u niej jestem i pokazuje mi swoje zbiory, jestem pod ogromnym wrażeniem. To pokazuje, że praktyczne rozwiązania mogą być jednocześnie piękne i tworzyć w domu wyjątkowy klimat.

Znalezienie idealnego miejsca to jedno, ale utrzymanie w nim porządku to drugie. Warto co jakiś czas, na przykład raz na pół roku, robić przegląd swoich zapasów. Wyjmij wszystko, przewietrz, sprawdź, czy nie ma żadnych nieproszonych gości (o tym za chwilę!). To też świetna okazja, żeby przypomnieć sobie, jakie cuda posiadasz. Ile razy zdarzyło Ci się kupić nową włóczkę, a potem odkryć, że masz w domu już trzy niemal identyczne motki? Taki regularny przegląd nie tylko pomaga dbać o jakość włóczki, ale też inspiruje do nowych projektów i pozwala lepiej zarządzać swoim „stashem”. To chwila tylko dla Ciebie i Twoich włóczek, moment na snucie nowych planów i podziwianie swojej kolekcji.

Otul je troską, chroń przed słońcem i kurzem

Kiedy już znajdziesz dla swoich motków idealny dom, czas pomyśleć o tym, jak ochronić je przed cichymi, ale bardzo destrukcyjnymi wrogami. Na pierwszym miejscu tej listy jest słońce. Promienie UV działają na barwniki we włóczce jak wybielacz. Proces ten jest powolny i podstępny. Na początku go nie zauważasz, ale po kilku miesiącach ekspozycji okazuje się, że Twój piękny, nasycony burgund zamienił się w wyblakły róż. Najgorsze jest to, że blaknięcie jest najczęściej nierównomierne. Cierpią te części motka, które są bezpośrednio wystawione na światło. Dlatego przechowywanie włóczki w zamkniętych szafach, nieprzezroczystych pudłach lub szufladach jest absolutnie najlepszym rozwiązaniem. Jeśli chcesz mieć swoje motki na widoku, bo ich widok po prostu Cię uszczęśliwia, postaw na regał, który stoi w najciemniejszym kącie pokoju, z dala od okna.

Drugi wróg to kurz. Niby niegroźny, ale z czasem wnika głęboko między włókna, sprawiając, że stają się szare, sztywne i nieprzyjemne w dotyku. Szczególnie narażone są na niego motki przechowywane na otwartych półkach. Kurz może też przyciągać wilgoć i roztocza, co dodatkowo pogarsza sprawę. Dlatego jeśli decydujesz się na otwarty regał, postaraj się regularnie odkurzać swoje zbiory, używając do tego końcówki z miękkim włosiem. Lepszym pomysłem jest jednak trzymanie włóczki w zamykanych pojemnikach. Mogą to być wspomniane już pudła, ale też przezroczyste kontenery z pokrywkami. Ich zaletą jest to, że od razu widzisz, co masz w środku, bez konieczności otwierania każdego z osobna. To ogromna oszczędność czasu i nerwów podczas poszukiwania tego jednego, konkretnego motka.

A teraz przejdźmy do wroga numer jeden, arcyłotra w świecie miłośniczek wełny – moli odzieżowych. Te małe, niepozorne stworzenia potrafią w krótkim czasie dokonać prawdziwego spustoszenia w naszych cennych zapasach. Co ważne, to nie dorosłe mole jedzą Twoją włóczkę, ale ich larwy. A one uwielbiają naturalne białko, czyli keratynę, która znajduje się w wełnie, alpace, kaszmirze czy jedwabiu. Dlatego ochrona przed molami jest absolutnym priorytetem, jeśli posiadasz w swojej kolekcji włóczki pochodzenia zwierzęcego. Bawełna, len czy akryl są dla nich zupełnie nieinteresujące. Najważniejsza jest profilaktyka. Zanim włożysz nowo zakupioną włóczkę do szafy, dobrze ją obejrzyj. Jeśli masz jakiekolwiek podejrzenia, możesz włożyć ją na kilka dni do zamrażarki w szczelnym worku – niska temperatura zabije ewentualne jajeczka czy larwy.

Na szczęście natura dała nam całą gamę zapachów, których mole po prostu nie znoszą. Zamiast sięgać po chemiczne, nieprzyjemnie pachnące kulki na mole, możemy stworzyć w naszych szafach prawdziwą aromaterapeutyczną barierę ochronną. To o wiele przyjemniejsze i bezpieczniejsze rozwiązanie. Istnieje kilka sprawdzonych, naturalnych odstraszaczy.

  • Woreczki z suszoną lawendą – to klasyk, który nie tylko odstrasza mole, ale też nadaje włóczkom i ubraniom piękny, relaksujący zapach.
  • Kulki lub klocki z drewna cedrowego – olejek eteryczny zawarty w cedrze jest dla moli zabójczy. Co jakiś czas warto przetrzeć drewno drobnym papierem ściernym, żeby uwolnić nową falę zapachu.
  • Liście laurowe lub ziele angielskie – można je umieścić w małych, przepuszczających powietrze woreczkach i rozłożyć między motkami.
  • Goździki, mięta, czy rozmaryn – te intensywne ziołowe zapachy również skutecznie odstraszają nieproszonych gości.

Pamiętam, jak kiedyś otworzyłam szufladę i zobaczyłam fruwającego małego motylka. Przeżyłam chwilę grozy. Natychmiast wyjęłam całą zawartość, każdy motek obejrzałam pod światło, trzęsącymi się rękami szukając śladów zniszczeń. Na szczęście okazało się, że to był fałszywy alarm i prawdopodobnie przyleciał z zewnątrz. Ale ten strach zmobilizował mnie do działania. Od tamtej pory w każdej mojej włóczkowej szufladzie i każdym pudle leżą woreczki z lawendą i kawałki cedru. Regularnie je wymieniam i kontroluję stan moich zapasów. Dzięki temu śpię spokojniej, wiedząc, że moje wełniane skarby są bezpieczne i otoczone troskliwą, pachnącą opieką.

Sztuka układania motków bez ryzyka splątania

Sposób, w jaki układasz swoje motki, ma ogromne znaczenie nie tylko dla porządku, ale też dla kondycji samej włóczki. Chyba każda z nas zna ten ból, kiedy wyciąga z dna kosza piękny motek, a razem z nim ciągnie się plątanina pięciu innych. Albo ten moment, gdy zaczynasz projekt i z wnętrza motka, zamiast pojedynczej nitki, wychodzi wielki, splątany „glut”, którego rozplątywanie zajmuje więcej czasu niż zrobienie pierwszej próbki. To właśnie dlatego właściwe formowanie i układanie motków jest tak ważne. Zaczyna się od decyzji: zostawić włóczkę w oryginalnym, luźnym precelku (hank/skein) czy przewinąć ją w kłębek (ball/cake)?

Oryginalne, podłużne motki, zwłaszcza te ręcznie farbowane, wyglądają przepięknie. Kuszą, żeby je tak właśnie przechowywać, powieszone na drążku czy ułożone w koszu. Niestety, na dłuższą metę to nie jest najlepszy pomysł. Są one bardzo podatne na splątanie, kurz i zaciągnięcia. Zdecydowanie lepiej jest przewinąć je w kłębki tuż przed rozpoczęciem pracy nad projektem. Jeśli jednak chcesz je tak przechowywać przez jakiś czas, upewnij się, że są luźno skręcone i leżą płasko, a nie wiszą, bo grawitacja może z czasem rozciągnąć włókna. Przewijanie włóczki to też doskonały moment na jej inspekcję – od razu zauważysz ewentualne supełki, zgrubienia czy inne niedoskonałości.

Przewijanie ręczne w klasyczną kulkę jest w porządku, ale trzeba uważać, żeby nie robić tego zbyt ciasno. Zbyt mocne naprężenie nitki podczas zwijania może spowodować, że włóczka, zwłaszcza ta elastyczna jak merino, straci swoją sprężystość. Będzie naciągnięta jak guma w majtkach i po zrobieniu dzianiny może nie wrócić do swojego pierwotnego kształtu. Najlepszym przyjacielem zorganizowanej dziewiarki jest duet: motowidło (swift) i zwijarka do włóczki (yarn winder). To inwestycja, która zwraca się w postaci zaoszczędzonego czasu i nerwów. Dzięki zwijarce tworzymy idealne, płaskie od spodu „ciasteczka” (cakes), z których nitkę można ciągnąć ze środka. Takie motki są stabilne, nie turlają się po całej podłodze podczas pracy i można je pięknie układać jeden na drugim.

Kiedy już masz swoje motki w formie pięknych, zgrabnych kłębuszków lub ciasteczek, pojawia się pytanie: jak je zorganizować? Możliwości jest wiele i wszystko zależy od Twoich preferencji. Niektóre z nas uwielbiają układanie włóczki kolorami, tworząc w szafie czy na regale prawdziwą tęczę. To nie tylko wygląda zjawiskowo i cieszy oko, ale też ułatwia dobieranie kolorów do projektów. Inne wolą organizację według grubości włóczki – wszystkie fingeringi razem, wszystkie arany w innym miejscu. To bardzo praktyczne, kiedy szukasz włóczki na konkretny projekt z gotowego wzoru. Jeszcze innym sposobem jest sortowanie według składu: półka z wełną, kosz z bawełną, szuflada z alpaką. Każdy system jest dobry, o ile jest dobry dla Ciebie i pomaga Ci się odnaleźć w Twojej kolekcji.

Osobiście jestem fanką systemu mieszanego. Moje główne pudła są posegregowane według grubości włóczki, ale wewnątrz każdego pudła staram się układać motki kolorystycznie. Do każdego motka przyczepiam też małą, tekturową etykietkę, na której zapisuję skład, wagę, metraż i nazwę producenta. Oryginalne banderole mają tendencję do gubienia się i niszczenia. Taka własnoręcznie zrobiona metryczka to absolutny skarb, kiedy po roku sięgasz po motek i nie masz pojęcia, co to właściwie jest i czy wystarczy Ci go na czapkę. To mały wysiłek, który procentuje w przyszłości, oszczędzając frustracji związanej z dziewiarską amnezją. Dzięki temu każdy motek w mojej kolekcji ma swoją tożsamość i jest gotowy do akcji w każdej chwili.

By każdy nowy projekt zaczynał się z radością

Cały ten wysiłek włożony w troskliwe przechowywanie włóczki ma jeden, nadrzędny cel: sprawić, by moment rozpoczęcia nowego projektu był czystą, niczym niezmąconą radością. Wyobraź sobie tę chwilę. Masz w głowie (albo na ekranie) nowy, ekscytujący wzór. Podchodzisz do swojej włóczkowej biblioteki, otwierasz szafę lub pudło i Twoim oczom ukazuje się uporządkowany, kolorowy raj. Bez pośpiechu wybierasz idealny motek. Jest czysty, puszysty, pachnący lawendą. Jego etykietka mówi Ci wszystko, co musisz wiedzieć. Siadasz w ulubionym fotelu, łapiesz za druty i zaczynasz. Pierwsze oczka nabierane są z uśmiechem, a nie z westchnieniem ulgi po godzinnej walce z poplątaną nitką. To jest właśnie nagroda za Twoją dbałość.

Dobrym pomysłem, który dopełnia system przechowywania, jest prowadzenie jakiejś formy inwentaryzacji. Nie musi to być nic skomplikowanego. Może to być prosty zeszyt, arkusz kalkulacyjny albo, co jest fantastycznym narzędziem, wirtualna baza danych w aplikacji takiej jak Ravelry. Możesz tam dodać każdy motek ze swojego „stashu”, wstawić jego zdjęcie, zapisać wszystkie parametry. Dzięki temu, planując nowy projekt, możesz najpierw „przejrzeć” swoje zapasy na ekranie komputera, bez konieczności robienia bałaganu. To też świetny sposób na kontrolowanie swoich zakupów. Kiedy widzisz czarno na białym, że masz już dwadzieścia motków szarego merino, może dwa razy zastanowisz się, zanim kupisz dwudziesty pierwszy. Chociaż… kogo my oszukujemy, pewnie i tak go kupisz, ale przynajmniej będziesz miała świadomość!

Ten moment, kiedy sięgasz do swoich zapasów, to coś więcej niż tylko wybór materiału. To jak spotkanie ze starymi przyjaciółmi. Pamiętasz, gdzie kupiłaś ten konkretny motek, co Cię w nim urzekło, jakie miałaś plany z nim związane. To podróż sentymentalna. Jeśli motki są zadbane, to spotkanie jest radosne. Jeśli są zaniedbane, towarzyszy mu poczucie winy. Dbanie o włóczkę to tak naprawdę dbanie o swoje wspomnienia i przyszłe marzenia. To szacunek dla pasji, która daje nam tyle radości i satysfakcji. Każdy piękny sweter, szal czy para skarpetek zaczyna swoje życie jako skromny motek włóczki. Warto zadbać o to, by ten początek był jak najlepszy.

Pamiętaj, że Twój zapas włóczki nie jest powodem do wstydu, nawet jeśli zajmuje już trzy szafy i powoli anektuje kanapę w salonie. To Twoja paleta barw, Twoje tworzywo, Twoje źródło niekończącej się inspiracji. Traktuj go jak skarb, bo nim właśnie jest. Otulaj swoje motki troską, chroń je przed złem tego świata w postaci moli i kurzu, układaj je z miłością. A one odwdzięczą Ci się z nawiązką, zamieniając się pod Twoimi palcami w małe, dziergane dzieła sztuki, które będą cieszyć Ciebie i Twoich bliskich przez długie lata.

Niech każdy Twój nowy projekt będzie przygodą, która zaczyna się od pełnego zachwytu sięgnięcia po idealny, doskonale zachowany motek. Niech frustracja związana ze splątaną czy zniszczoną włóczką na zawsze zniknie z Twojego dziewiarskiego słownika. Bo tworzenie rękodzieła ma być przyjemnością, relaksem i celebracją kreatywności na każdym, absolutnie każdym etapie. A wszystko zaczyna się od tej prostej, ale jakże ważnej czynności – od otwarcia dobrze zorganizowanej szuflady z Twoimi włóczkowymi skarbami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *